JOMO is het nieuwe FOMO
'Al het ongeluk van de mens komt voort uit één enkel ding: het onvermogen om rustig in een kamer te blijven.' — Blaise Pascal (filosoof én wiskundige)
Je staat in een nachtclub. De bas trilt diep in je ribbenkast, stroboscopen snijden door het donker, en om je heen zoekt iedereen validatie via het schermpje van een ander. Iedereen is druk met gezien worden. Maar is er ook iemand écht voldaan? De gelukkigste gast in deze tent is niet degene die het hardst gaat. Het is degene die je niet ziet. Kijk maar: die lege plek aan het einde van de bar. Geen blauw telefoonlicht, geen reels, geen filters. Niets.
Deze gelukkige gast staat waarschijnlijk buiten. Of nog waarschijnlijker: thuis. In bed. Met een boek.
Maar niet omdat de wereld even te veel is, maar omdat de wereld even niet nodig is. In een cultuur waar alles draait om aandacht, is onzichtbaarheid de ultieme luxe. Iemand die er niet is, is niet wereldvreemd. Diegene is heerlijk onwetend.
De digitale monnik
We leven in een economie van aandacht, en jij bent het product. FOMO (Fear Of Missing Out) is geen moderne kwaal, maar een evolutionair overblijfsel dat door Amerikaanse appmakers commercieel is gekaapt. Vroeger betekende 'er niet bij horen' dat je werd opgegeten door een sabeltandtijger. Nu betekent het slechts dat je een foto mist van de avocado-toast van een vage kennis. Je brein maakt op fysiologisch niveau helaas geen onderscheid tussen levensgevaarlijke roofdieren en oplichtende notificaties, maar signaleren beide dat je NU iets moet ondernemen.
JOMO (Joy Of Missing Out) behelst de actieve keuze om die evolutionaire stressknop uit te schakelen. Het is de kunst van het muren metselen. Je bouwt een muur om je aandacht. Weer niet omdat je de wereld haat, maar omdat je de eigen bubbel belangrijk vindt. Op de vraag 'Heb je dat virale filmpje gezien?' mag je best antwoorden met: 'Nee.' Bewust gekozen onwetendheid geeft rust in een wereld die schreeuwt om je ogen en oren.
Stap van de hedonistische loopband af
De constante angst om iets te missen wordt aangedreven door de zogeheten hedonistische loopband. Dit is het beruchte psychologische fenomeen waarbij je na elke verhoging van luxe in je leven – een exotische vakantie, een snellere leaseauto, een complimenteuze promotie – verbazingwekkend snel weer terugkeert naar exact je oude basisniveau van (on)tevredenheid. Je went razendsnel aan de verbetering, en dan wil je weer méér (Brinkmann, 2019). Omdat we via onze schermen non-stop de extreme hoogtepunten van anderen zien, draait die loopband voor ons sneller dan ooit tevoren. We kopen meer, fotograferen meer, socialiseren meer, scrollen meer enzovoort.
JOMO is de bewuste beslissing om de stekker uit die loopband te trekken. En met plezier. Je stopt met het jagen op de volgende dopamine-hit of de 'perfecte' ervaring. Wees af en toe trots op een volstrekt middelmatige, saaie en ongedocumenteerde avond.
Social media is geen spiegel
Zie het leeuwendeel van het internet als een digitaal lachspiegelpaleis op de kermis. Je vergelijkt jouw eigen "saaie" en rommelige zondagochtend constant met de perfect gefilterde highlight reel van anderen. Je ziet die stralende foto van je collega op een zonovergoten skivakantie in Garmisch-Partenkirchen, maar wat je totaal ontgaat, is dat diezelfde collega twee uur eerder een hysterische ruzie uitvocht met diens partner over de hotelrekening (of gewoon een foute opmerking of blik). Je vergelijkt dus appels met peren: jouw onzekerheid of normaliteit meet je direct af aan de schijnbare perfectie van een ander. Dit fenomeen heet in de sociale psychologie negative upward social comparison en het is ontzettend gevaarlijk voor je gemoedstoestand (Vogel et al., 2014).
De gelukkige gek negeert deze lachspiegel. Een onbeschreven weekend of avond – wat er overblijft na het wegleggen van je apparaten – voelt aanvankelijk als ongemak. Dat is ok. Het mag fysiek kriebelen in de hersenpan, alsof je moet afkicken. Maar wie heel even volhoudt, ontdekt verrassend genoeg dat precies die saaiheid langzaam verandert in de voedingsbodem voor creativiteit. Vlak na de weerstand en de verveling komt er, plotseling, weer ruimte voor een échte eigen gedachte.
DOEN: kies één ding om te missen
Pak vandaag een van de twee gezichten van JOMO en oefen het bewust.
Niet-weten: Kies een gebied waar je vanaf nu onwetend over blijft (het dagelijkse landelijke nieuws, lifestyletrends of roddels). Vraagt iemand deze week of je het al gehoord hebt, antwoord dan zonder schaamte: ‘Nee, geen idee, vertel eens?’
Niet-meedoen: Sla deze week één uitnodiging af waar je eigenlijk geen energie voor hebt. Geen smoes, geen uitgebreide uitleg: ‘Ik sla deze over, veel plezier.’ Merk hoe de gevreesde reactie uitblijft en de avond van jou wordt.
Meer ontdekken over JOMO?
Hoe leer je bewust dingen missen, zonder schuldgevoel of de angst om iets belangrijks mis te lopen? In Bidden tot Batman ontdek je hoe je sociale verwachtingen loslaat, je eigen keuzes maakt en meer ruimte creëert voor wat jij belangrijk vindt.